Leren op spanning
Leren op Spanning: omgaan met systeemdruk in de jeugdhulp
Hoe bied je passende hulp als regels en protocollen niet aansluiten bij wat een jeugdige of gezin nodig heeft? In de jeugdhulp ervaren professionals regelmatig spanning tussen de ruimte die zij nodig hebben om maatwerk te leveren en de druk van wetten regels en organisatorische kaders. Deze systeemspanning werkt door in de hulp aan gezinnen. De spanning is niet te voorkomen, maar organisaties kunnen wel leren hoe ze ermee omgaan.
Samen leren in de praktijk
In het onderzoeksproject Leren op Spanning onderzochten vier jeugdhulporganisaties leervragen die te maken hadden met de spanning tussen regels volgen en ruimte nemen. In Communities of Practice werkten professionals, managers, jongeren, ouders, ervaringsdeskundigen en onderzoekers aan deze leervraag; ze onderzochten hoe de spanning uitpakt in de praktijk en verkenden handelingsmogelijkheden. Naast gesprekken, interviews en reflectie werden ook creatieve werkvormen gebruikt, zoals metaforen, gedichten en intuïtief schrijven, om zo andere perspectieven en alternatieve handelingsopties te vinden.
Van individuele oplossingen naar samen leren
Het onderzoek laat zien dat systeemspanning een structureel onderdeel is van de jeugdhulp. Professionals vinden vaak zelf manieren om ermee om te gaan, maar hun kennis en ervaringen worden niet altijd binnen de organisatie gedeeld. Organisaties kunnen hierin een belangrijke rol spelen door ruimte te bieden voor reflectie, verantwoordelijkheid voor lastige situaties te delen en mogelijkheden te bieden om maatwerk of alternatieven te organiseren wanneer de situatie daarom vraagt.
Samen leren omgaan met systeemspanning
Leren omgaan met systeemspanning doe je samen. Door ervaringen te delen, samen te reflecteren en open te zijn over twijfels en onzekerheden, leer je beter omgaan met complexe situaties. Dit leren gebeurt niet alleen door vooraf gemaakte plannen. Juist ook onverwachtse situaties bieden kansen om van elkaar te leren. Daarom zijn blijvende aandacht voor reflectie, onderling vertrouwen en goed leiderschap belangrijk.
Leren (z)onder spanning
Een belangrijke opbrengst van het project is het koffietafelboek leren (z)onder spanning. Het boek brengt verhalen, perspectieven en reflecties samen over de dagelijkse praktijk van de jeugdhulp. Het nodigt professionals en organisaties uit om stil te staan bij dilemma’s, te onderzoeken wat wel mogelijk is en samen te leren van situaties waarin het schuurt. Daarnaast heeft het project workshops, reflectievragen en artikelen opgeleverd. Het boek en het bijbehorende spel worden ook gebruikt in workshops voor teams en organisaties.
De inzichten uit het project bieden aanknopingspunten voor professionals, organisaties en opleidingen om systeemspanning bespreekbaar te maken en om leren verbeteren onderdeel te laten zijn van het dagelijks werk. Het uiteindelijke doel is dat de jeugdigen en gezinnen hulp krijgen die beter aansluit bij wat zij nodig hebben.
Samenwerkingspartners
Het project is uitgevoerd met JB-west, KOOS, OIDOS, SKT, inhoudsdeskundige op het perspectief van jongeren en ouders, het Erasmus centrum voor Zorgbestuur, Hogeschool Windesheim, Hogeschool Utrecht en De Haagse Hogeschool. Het project is gefinancierd door ZonMw vanuit het programma Wat werkt voor de jeugd.
Meer informatie
Wil je meer weten, neem dan contact op met Suzanne Rutz s.i.rutz@hhs.nl
Interessante Blogs